(Oslo, 13 – 15. maj 2019) Predstavnik Agencije za ravnopravnost spolova Bosne i Hercegovine Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice Bosne i Hercegovine učestvovao je u radu međunarodne konfrencije “IDAHOT Forum – LGBTIQ Politike u pokretu: Izazovi i naredni koraci”, održane 13. maja u Oslu, povodom IDAHOT – Međunarodnog dana borbe protiv homofobije i transfobije. Ovaj značajan dan se obilježava u mnogim zemljama svijeta, uključujući i Bosnu i Hercegovinu, s ciljem podizanja svijesti o nužnosti borbe protiv predrasuda i diskriminacije prema lezbejkama, gejevima, bi-seksualnim, transeksualnim i interspolnim osobama. Ovogodišnjem IDAHOT Forumu prisustvovalo je preko 200 predstavnica/predstavnika vlada evropskih zemalja, međunarodnih organizacija i asocijacija i civilnog društva.

Norveška ministrica kulture Trine Sei Gande otvorila je konferenciju i prezentovala  značajnim dostignućima Norveške u domenu zaštite prava LGBTI populacije. Snežana Samardžić-Marković, direktorica Odjela demokratizacije Vijeća Evrope, informisala je o nalazima monitoringa provedbe Preporuke CM/Rec(2010)5 Odbora ministara Vijeća Evrope državama članicama o mjerama za suzbijanje diskriminacije na osnovu seksualne orijentacije ili rodnog identiteta, konstatujući opšti napredak, ali uz odstupanja među državama. Kao jedan od značajnih izazova Samardžić-Marković je navela nužnost dekonstruisanja anti-gender narativa koji je u ekspanziji u većini zemalja. U pozitivnom kontekstu pomenula je Bosnu i Hercegovinu kao jednu od rijetkih zemalja u Evropi koja je u svoj anti-diskriminacijski zakonski okvir uvela zaštitu od diskriminacije na osnovu seksualnih karakteristika, ali je, istodobno, i skrenula pažnju i na političke, medijske i bezbjednosne izazove u kontekstu prve Povorke ponosa koja će u septembru biti održana u našoj zemlji.

Bard Hovdedalen, viši inspektor u policiji Osla govorio je o svojim ličnim i iskustvima policije u obezbjeđivanju i učestvovanju u norveškoj “povorci ponosa” (“Oslo Pride”).

U tematskom dijelu Foruma, predstavnici/predstavnice OII – Organizacije Intersex International su predstavili “Mapu dobrih praksi” politika zaštite prava interspolnih  osoba”. Organizacija ILGA EUROPE – International Lesbian and Gay Associations Europe prezentovala je najnovije izdanje “Evropske dugine mape” kojom se na grafički način prikazuje pravna i politička situacija ljudskih prava LGBTI osoba u Evropi.

Izvršna direktorica ILGA Europe Evelin Paradis prezentuje “Duginu mapu Evrope”. Sa rezultatom 31 (od max. 100), Bosna i Hercegovina se od ukupno 49 zastupljenih zemalja nalazi na 23 mjestu.

Dugina mapa Evrope 2019 pokazuje značajnu stagnaciju u napretku, pa čak i nazadovanje u slučaju zemalja u kojima je na sceni ukidanje nekih već stečenih prava (npr. Bugarska, Poljska i sl.). Na skali od 0 do 100 % poštivanja ljudskih prava Dugine mapa Evrope 2019, rezultat Bosne i Hercegovine, kao i 2018. godine, iznosi 31%, što predstavlja nazadovanje, nakon što je dvije godine 2016 i 2017. naša zemlja imala rezultat od 36%. Ovaj rezultat još uvijek smješta Bosnu i Hercegovinu iznad zemalja kao što su Češka Republika, Poljska, Italija, Bugarska, Lihtenštajn, Sjeverna Makedonija. Međutim, naša zemlja se nalazi znatno ispod Hrvatske ili Irske (47%), kao i najbolje plasiranih Norveške, Danske, Portugala ili Belgije, koje su iznad vrijednosti 70% ili “nedostižne” Malte koja ima zadivljujući rezultat od 90%!

Osim plenarnog dijela, konferencija se sastojala i od nekoliko tematskih sesija na teme “Trenutni izazovi i naredni koraci”, “Zločini iz mržnje”, “Rodna raznolikost u zdravstvu i implikacije 11. Međunarodne revizije liste oboljenja (ICD-11)”, “Uloga civilnog društva” I druge.

U okviru Foruma, predstavnici Andore, Belgije, Njemačke, Francuske, Irske, Italije, Latvije, Crne Gore, Holandije, Sjeverne Makedonije, Norveške, Portugala, Slovenije, Španije, Švedske i Ujedinjenog Kraljevstva potpisali su „Političku dekaraciju iz Osla“  kojom ministri/ministrice, povodom IDAHOT + Foruma 2019, pozivaju na obnovljenu posvećenost Vijeća Evrope i njenog Komiteta ministara, institucija EU i europskih država tako što: pozivaju  evropske države da usvoje sve neophodne mjere kako bi osigurale i promovirale ravnopravnost osoba na osnovu seksualne orijentacije, rodnog identiteta ili izražavanja i spolnih karakteristika na međunarodnom, evropskom nivou i na nivou država, uključujući podršku i usvajanje strategija na regionalnom i lokalnom nivou. Deklaracijom se države takođe obavezuju da će učiniti neophodne napore da budu osigurani odgovarajući ljudski i finansijski resursi za rad na unapređivanju ravnopravnosti osoba na osnovu seksualne orijentacije, rodnog identiteta ili izražavanja i spolnih karakteristika,  kao i osigurati da međuvladina tijela imaju mandat da uključuju principe ravnopravnosti osoba na osnovu seksualne orijentacije, rodnog identiteta ili izražavanja i spolnih obilježja u relevantne politike, zakonske i istraživačke inicijative Vijeća Evrope i EU. Dekaracija ostaje otvorena za pristupanje i drugih zemalja Evrope i svijeta.

Na zatvaranju Foruma, norveška minstrica Sei Grande simbolično je predala “Duginu IDAHOT zastavu” baronesi Wilijams od Traforda, ministrici za jednakost Ujedinjenog Kraljevstva, koje će biti domaćin IDAHOT konferencije u maju naredne godine.

 

Sei Grande je predala “Duginu IDAHOT zastavu” baronesi Wilijams od Traforda, ministrici za jednakost Ujedinjenog Kraljevstva

Nakon IDAHOT Foruma,  14 i 15. maja je u Oslu održan i redovni, 22. po redu, Okrugli sto Evropske mreže vladinih predstavnika u oblasti LGBTI. Mreža obuhvata sve zemlje EU, kao i neke zemlje-kandidatkinje ili u predpristupnom statusu. Agencija za ravnopravnost spolova Bosne i Hercegovine Ministarstva za ljudska prava i izbjeglice Bosne i Hercegovine je u svojstvu člana zastupljena u radu ove evropske mreže. Na plenarnom dijelu i tematskim radnim sesijama predstavnik Agencije informisao je kolegice i kolege iz drugih zemalja sa aktuelnim presjekom stanja u oblasti zaštite LGBTI prava u BiH, i novijim inicijativama od strane nadležnih tijela. Skupovi poput ovih doprinose većoj informiranosti relevantnih aktera u BiH i njihovoj spremnosti za realizaciju aktivnosti na unapređenju zaštite ljudskih prava građanki i građana BIH, uključujući i predstavnike LGBTI populacije.