Nada Ler-Sofronić     
Marina Blagojević Hjuson

Sa žaljenjem informišemo bh. javnost da je u posljednjih mjesec dana naša borba za ravnopravnost spolova u društvu ostala bez svoje dvije heroine – 4. maja ove godine napustila nas je Nada Ler-Sofronić, a 6. juna primili smo i tužnu vijest da je preminula Marina Blagojević-Hjuson.

Feministkinja, aktivistkinja i univerzitetska profesorica Nada Ler-Sofronić  je bila uzor i inspiracija generacijama mladih ljudi. Akademski angažman posvetila je borbi protiv predrasuda, stereotipa i diskriminacije.

Na Fakultetu političkih nauka u Beogradu 1982. godine doktorirala je s disertacijom ”Marksizam i oslobođenje žena”, što je bila prva feministička teza odbranjena u SFRJ. Inicirala je čuvenu feminističku konferenciju “Drug-ca žena” održanu u Beogradu 1978. Nada Ler-Sofronić je predavala socijalnu psihologiju na Fakultetu političkih nauka u Sarajevu i vodila centar “Žena i društvo”.

Ler-Sofronić je predavala na odjelu za rod i kulturu na Centralnom evropskom univerzitetu, na ženskim studijama u Beogradu, jedna je od utemeljivačica ženskih studija u Novom Sadu, te inicijatorka i jedna od koordinatorki i predavačica na ženskim studijama u Sarajevu.

Važno je sjetiti se da je u aprilu 2007. godine u okviru modula “Rod i politika” na Gender studijima pri Centru za interdisciplinarne postdiplomske studije Univerziteta u Sarajevu, profesorica održala niz zapaženih predavanja o rodnoj perspektivi iskustva, identiteta i moći.

Autorica je brojnih knjiga i naučnih radova od kojih izdvajamo: “Kontroverze savremenog feminizma – iskustvo, identitet, moć”; “Kraj tranzicijske paradigme – rodna perspektiva”; “Zato što smo žene” (empirijsko istraživanje, koautorstvo); “Gender analiza Izbornog zakona BiH”; “Feministički/ženski pokreti i civilno društvo u postsocijalističkim zemljama” i mnoge druge. 

Marina Blagojević – Hjuson je bila sociološkinja, feministkinja, naučna savjetnica u Institutu za kriminološka i sociološka istraživanja u Beogradu i cijenjena ekspertkinja za rodnu ravnopravnost s kojom je Agencija za ravnopravnost spolova BIH/MLJPI imala zadovoljstvo da sarađuje dugi niz godina. Posljednji zajednički projekat Agencije i gđe Blagojević-Hjuson bio je zajednički rad na analizi i iznalaženju rješenja za harmonizaciju i objedinjen sistem prikupljanja podataka o rodno zasnovanom nasilju za cijelu Bosnu i Hercegovinu.

Gđa Blagojević-Hjuson je dala značajan doprinos saradnji mehanizama za ravnopravnost spolova u zemljama regiona, svojom ekspertizom snažno podržavajući ideju i jačanje procesa “Sarajevske deklaracije” o saradnji institucionalnih mehanizama za gender pitanja zemalja zapadnog Balkana. Sa Samrom Filipović-Hadžiabdić, direktoricom Agencije za ravnopravnost spolova BIH, gđa Blagojević-Hjuson je bila i idejna začetnica postdiplomskog Gender studija Univerziteta u Sarajevu i njegova zapažena predavačica.

Marina Blagojević-Hjuson je doktorirala u Beogradu 1990. godine, a iste godine je se sa Vesnom Gojković, Majom Korać, Anđelkom Milić, Žaranom Papić i Linom Vušković osnovala Žensku stranku, ŽEST. Zajedno sa Anđelkom Milić i Žaranom Papić inicirala je i prvi predmet iz Ženskih studija na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Beogradu, a takođe je i autorka prvog prijedloga predmeta iz Ženskih studija na Fakultetu političkih nauka Univerziteta u Beogradu. 

Bivša je predsjednica sociološkog udruženja Srbije i predavačica na više značajnih evropskih univerziteta, a kao međunarodna ekspertkinja za rodnu ravnopravnost radila je sa različitim međunarodnim organizacijama, kao što su Evropska komisija, Evropski parlament, UNDP, UNWOMEN i druge. Objavila je preko 120 naučnih publikacija iz kojih izdvajamo “Rodni barometar u Srbiji”, višetomno “Mapiranje mizoginije”, “Sutra je bilo juče: prilog društvenoj istoriji žena u drugoj polovini 20. veka u Jugoslaviji”, “Rethinking Transnational Men: Beyond, Between and Within Nations”, “Knowledge Production at the Semiperiphery: A Gender Perspective”, “Ka vidljivoj ženskoj istoriji: ženski pokret u Beogradu 90-ih” i druge.

Nada Ler-Sofronić i Marina Blagojević-Hjuson će ostati u sjećanjima kao stručne i predane promotorke ostvarivanja i unaprijeđenja ideje rodne ravnopravnosti i prevazilaženja svih tradicionalnih razmišljanja koja su sputavala, kako žene, tako i muškarce, na ostvarivanju boljeg i slobodnijeg života. Ove heroine su nam dale obavezu da dalje učimo i radimo u cilju uspostavljanja ravnopravnosti spolova u našem društvu.